แม่น้ำฮวงเหอหรือแม่น้ำเหลือง (Huang He River) แม่น้ำที่ยาวที่สุดในโลกอันดับ 6 ซึ่งเป็นแม่น้ำสำคัญของสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยแม่น้ำฮวงเหอไหลผ่านหลายพื้นที่ตั้งแต่มณฑลเสฉวน มาจนถึงมณฑลซันตง เป็นแหล่งกำเนิดอารยธรรมจีนมาช้านาน ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ โดยมีการขุดค้นพบซากฟอสซิลมนุษย์วานร นอกจากนี้ยังพบซากโบราณสถานจำนวนมาก

ความเป็นมาของอารยธรรมลุ่มแม่น้ำฮวงโห

             แม่น้ำเหลืองหรือฮวงโหเป็นแม่น้ำสายยาวเป็นอันดับสองของจีน รองจากแม่น้ำแยงซีหรือฉางเจียง ซึ่งชื่อแม่น้ำเหลือง ได้จากดินทรายสีเหลือง แม่น้ำสายนี้พัดมาจากทิศตะวันตก ทำให้เกิดความอุดมสมบูรณ์กับ 2 ฝากฝั่งแม่น้ำ แม่น้ำเหลืองให้ทั้ง ความอุดมสมบูรณ์ในการเพาะปลูก แหล่งทำมาหากิน รวมไปถึง ทำให้เกิดความหายนะ ทั้งทรัพย์สินและชีวิต เมื่อแม่น้ำเกิดท่วมท้น จึงเรียกแม่น้ำเหลืองได้อีกชื่อหนึ่งว่า “แม่น้ำวิปโยค”  

              แม่น้ำเหลือง นับเป็นอู่อารยธรรมอันทรงคุณค่าแห่งหนึ่ง บนแผ่นดินใหญ่ ซึ่งมีหลักฐานการขุดพบซากฟอสซิล ที่ระบุว่า เป็นกระดูกของมนุษย์วานรอาศัยอยู่ เมื่อ 5 – 6 แสนปีก่อนในยุคดึกดำบรรพ์ เรียกว่า “มนุษย์วานรหลันเถียน” ได้มาจาก มนุษย์วานรที่เป็นบรรพบุรุษของชนชาติจีน อาศัยอยู่ในอำเภอหลันเถียนของมณฑลส่านซี

              เนื่องจากบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำเหลืองเป็นแหล่งที่ดินดี และอุดมไปด้วยแร่ธาตุที่มีความสำคัญต่อพืช จึงเหมาะแก่การเพาะปลูก และสภาพอากาศอบอุ่นชุ่มชื้น เหมาะแก่การตั้งบ้านสร้างเมือง ถิ่นนี้จึงกลายเป็นแหล่งที่เจริญรุ่งเรื่องทางวัฒนธรรม เช่น “วัฒนธรรมหยั่งเสา” ที่มีอายุเก่าแก่ราว 3,000 – 5,000 ปี

               ทั้งนี้ ตามหลักฐาน ที่ได้มีการค้นพบซากโบราณสถานและเครื่องเคลือบสี โดยเฉพาะ “เครื่องเคลือบสีแดง” ซึ่งเป็นที่มาของชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “วัฒนธรรมเครื่องเคลือบสี” ซึ่งมีกระจายอยู่ในอาณาจักร มณฑลเหอหนัน ซันซี ส่านซี กันซู่ ชิงไห่ ฯลฯ นอกจากนี้ ยังมีการขุดพบเครื่องมือเครื่องใช้ที่ทำขึ้นจากหินและกระดูกสัตว์  ริมฝั่งแม่น้ำเหลือง เป็นที่ตั้งเมืองหลวงของราชวงค์ต่างๆ ในประวัติศาสตร์จีนอีกด้วย เช่น เสียนหยัง นครอันหยัง นครลั่วหยัง นครฉางอัน(ซีอัน) และไคเฟิง

อารยธรรมจีนสมัยประวัติศาสตร์

  • อารยธรรมจีน ในบริเวณลุ่มแม่น้ำเหลือง ทางตอนเหนือของประเทศจีน เป็นดินแดนที่ผู้คนอาศัยอยู่รวมกัน และได้ประกอบอาชีพ เกษตรกรรม เช่น การทำภาชนะ การเลี้ยงไหม การทอผ้าไหม
  • ด้านดาราศาสตร์มีการคำนวณ 1 ปี มี 365 1/4 วัน
  • การใช้ตะเกียบในการคีบอาหาร
  • เกิดวรรณกรรมสามก๊ก
  • ในสมัยราชวงศ์ฮั่นมีการสอบคัดเลือกเป็นข้าราชการ
  • การก่อสร้างกำแพงเมืองเมืองจีน เพื่อป้องกันการรุกรานของพวกอารยชนหรือคนป่าเถื่อน นับเป้นสิ่งมหัศจรรย์ของโลกและได้รับการขึ้นทะเบียนมรดกโลกอีกด้วย
  • มีการประดิษฐ์อักษรแบบรูปภาพบนกระดูกสัตว์และกระดองเต่าในสมัยราชวงศ์ชาง ซึ่งเป็นต้นกำเนิดอักษรจีนในปัจจุบัน
  • การประดิษฐ์กระดาษ และหมึกสำหรับการเขียน เป็นชาติแรก
  • การประดิษฐ์เข็มทิศในการทหาร และการเดินเรือ และได้มีการแผยแพร่สู่ชาวอาหรับ
  • การประดิษฐ์เครื่องมือวัดแผ่นดินไหว
  • ลุ่มแม่น้ำฮวงโห พบความเจริญที่เรียกว่า วัฒนธรรมหยางเชา ซึ่งบริเวณนี้ มีการค้นพบหลักฐานเครื่องปั้นดินเผา โดยมีลักษณะที่สำคัญ คือ เครื่องปั้นดินเผาเป็นลายเขียนสี ซึ่งจะมักเขียนเป็นลายเรขาคณิต พืช สัตว์ต่างๆ และพบใบหน้ามนุษย์อีกด้วย ส่วนสีที่ใช้ ส่วนใหญ่จะเป็นสีดำหรือสีม่วงเข้ม และนอกจากนี้ยังมีการพิมพ์ลาย หรือขูดสลักลาย เป็นรูปลายจักรสาน ลายเชือกทาบ เป็นต้น