แม่นํ้าสายหลัก 2 สาย คือ แม่นํ้าแควใหญ่ และแม่นํ้าแควน้อยที่ไหลมาบรรจบเป็น ‘แม่นํ้าแม่กลอง’ ณ ใจกลางเมือง และยังเป็นเมืองที่เต็มไปด้วยเรื่องราวในประวัติศาสตร์อีกด้วย และไฮไลท์สำคัญอีกอย่างหนึ่ง นั่นก็คือ สะพานข้ามแม่น้ำแคว

แม่น้ำแคว แม่น้ำแห่งประวัติศาสตร์

แม่น้ำแควใหญ่

               เป็นลำน้ำสำคัญของจังหวัดกาญจนบุรี มีความยาวประมาณ 380 กิโลเมตร และบริเวณนี้ ประกอบไปด้วย ภูเขาและหุบเขาแคบๆ ตลอดจนที่ราบลุ่มซึ่งมีห้วยละหาน และลำธารหลายสายไหลผ่าน โดยมีพื้นที่รับน้ำถึง 14,800 ตารางกิโลเมตร

ต้นน้ำแควใหญ่เกิดจากทิวเขาถนนธงชัย เป็นเส้นกั้นระหว่างประเทศไทยกับพม่า ในอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก จากนั้นไหลผ่านเขาสูง และป่าทึบลงทางทิศใต้ เข้าสู่จังหวัด กาญจนบุรี ผ่านอำเภอสังขระบุรี อำเภอทองผาภูมิ และอำเภอศรีสวัสดิ์ แล้วมาบรรจบกับลำน้ำแควน้อยที่อำเภอเมืองกาญจนบุรี

สภาพภูมิประเทศสองฝั่งแม่น้ำแควใหญ่เป็นป่าเขา มีทั้งแหล่งที่สงวนไว้เป็นเขตอุทยาน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าหลายแห่ง เช่น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง อุทยานแห่งชาติเขาสลอบ เป็นต้น

และลำน้ำสาขาที่ไหลมาบรรจบแม่น้ำแควใหญ่ ที่สำคัญได้แก่ ห้วยขาแข้ง ต้นกำเนิดอยู่ในเขตอำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี และลำน้ำสาขาอีกสายหนึ่ง คือ ลำตะเพิน มีต้นน้ำเกิดจากเขาปันโสใน อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี

แม่น้ำแควน้อย

                เป็นแม่น้ำใหญ่อีกสายหนึ่งของประเทศไทย มีความยาวตลอดลำน้ำ 320 กิโลเมตร แม่น้ำแควน้อยเกิดจากเทือกเขาตะนาวศรี ซึ่งเป็นเส้นกั้นพรมแดนด้านตะวันตกระหว่างประเทศไทย และสหภาพพม่า โดยมีพื้นที่รับน้ำรวม 10,640 ตารางกิโลเมตร

ลุ่มน้ำแควน้อย เป็นภูเขาใหญ่น้อยเรียงสลับซับซ้อน และสูงชัน ทั้งที่ราบ แและภูเขาสูง ลำน้ำแควน้อยไหลผ่านภูมิประเทศที่สวยงาม มีน้ำตก ลำธารเล็กๆ ไหลลงลำน้ำเกือบตลอดสาย สภาพป่าส่วนใหญ่เป็นป่าไม้เบญพรรณ และป่าดงดิบ มีป่าไผ่แซมอยู่ทั่วไป มีเขตป่าสงวน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าหลายแห่ง ได้แก่ ป่าสงวนแห่งชาติเขาช้างเผือก เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร เป็นต้น

แม่น้ำแควน้อยตอนบนมีลำน้ำสำคัญ 3 สาย ที่ไหลมาบรรจบกันที่ ตำบลหนองลู อำเภอสังขละบุรี นั่นคือ

ลำน้ำบีคี่ใหญ่ กำเนิดจากเทือกเขาตะนาวศรีที่พรมแดนไทย-พม่า ลำน้ำไหลขึ้นไปทางทิศเหนือ โดยจะผ่านลำน้ำบีคี่ ลำน้ำบีคี่ใหญ่ และลำน้ำหักเลี้ยวไปทางทิศตะวันออก เรียกว่า “แม่น้ำแควน้อย”

ลำน้ำซองกาเลีย มีกำเนิดจากเทือกเขาตะนาวศรี บริเวณด่านพระเจดีย์สามองค์ ไหลจากทิศเหนือลงสู่ทิศใต้ มีลำห้วยหลายสายไหลมาสมทบ และไหลลงแม่น้ำแควน้อยที่สามสบ

ลำน้ำรันตี มีต้นกำเนิดจากภูเขากั้นลุ่มน้ำแควน้อยกับแควใหญ่ ไหลมาจากทิศตะวันออก ไหลมาบรรจบกับลำน้ำซองกาเลียก่อน แล้วจึงไหลบรรจบเป็นลำน้ำแควน้อย

และหนึ่งในจุดท่องเที่ยวที่เรานึกถึงเป็นลำดับต้นๆ ของจังหวัดกาญจนบุรี คงหนีไม่พ้นก็คือ สะพานข้ามแม่น้ำแคว

ที่มา สะพานข้ามแม่น้ำแคว

             เป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางรถไฟสายยุทธศาสตร์ ที่สร้างขึ้นในช่วงสงครามโลก ครั้งที่ 2 ด้วยแรงงงาน รวมทั้งชีวิตของเชลยศึกพันธมิตรนับหมื่นคน ทางรถไฟมีความยาวถึง 415 กิโลเมตร ซึ่งจุดเริ่มต้นจากสถานีชุมทางหนองปลาดุก จังหวัดราชบุรี ไปสู่ปลายทางที่เมืองทันบูซายัค ประเทศเมียนมา เพื่อเป็นเส้นทางในการลำเลียงอาวุธ และกำลังพลของญี่ปุ่น เพื่อไปโจมตีเมียนมาและอินเดีย

             และเนื่องจากฐานดินชั้นล่างที่หนาแน่นที่สุด นายทหารช่างชาวญี่ปุ่นจึงเลือกสร้างสะพานบริเวณนี้ และการสร้างก็เป็นไปด้วยความยากลำบากเช่นกัน เชลยศึกจำนวนมากเสียชีวิตลงเพราะโรคภัย ขาดสารอาหาร และการถูกทารุณอย่างแสนสาหัส ซึ่งโดยเฉพาะโตรกผาบริเวณถ้ำกระแซ ซึ่งเป็นทางโค้งเลียบหน้าผา และอีกด้านหนึ่งที่เป็นแม่น้ำเชี่ยวกราก ทั้งสัตว์ร้ายนานาชนิด จนได้รับการเปรียบเทียบกันว่า “หนึ่งไม้หมอนของทางรถไฟสายมรณะ เทียบเท่ากับชีวิตหนึ่งชีวิตเลยทีเดียว”

และหลังจากญี่ปุ่นยอมแพ้สงคราม ภายหลังสงครามโลกยุติลง รัฐบาลไทยได้ซื้อทางรถไฟนี้ต่อจากอังกฤษมาเป็นเงินจำนวน 50 ล้านบาท แล้วบูรณะซ่อมแซมขึ้นใหม่ในปี พ.ศ.2489 และในปัจจุบัน ได้มีการบูรณะ จนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของเมืองกาญจนบุรีค่ะ