แม่น้ำโขง

              แม่น้ำโขง มีต้นกำเนิดมาจากการละลายของน้ำแข็งและหิมะบริเวณที่ราบสูงทิเบต ในส่วนบริเวณตอนเหนือของประเทศทิเบตและบริเวณมณฑลชิงไห่ของประเทศจีน เป็นแหล่งกำเนิดแม่น้ำอีก 2 สาย คือ แม่น้ำแยงซี และแม่น้ำสาละวิน แม่น้ำโขงช่วงที่ไหลผ่านประเทศจีนเรียกว่า “แม่น้ำหลานชางเจียง” ซึ่งจะไหลผ่านเข้าสู่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์ และประเทศไทย บริเวณ “สามเหลี่ยมทองคำ” อยู่ที่อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ซึ่งแม่น้ำโขงจะไหลผ่านหลายๆจังหวัด ได้แก่ เชียงราย เลย หนองคาย บึงกาฬ นครพนม มุกดาหาร อำนาจเจริญ และอุบลราชธานี แล้วไหลเข้าสู่ สปป.ลาว และกัมพูชา ก่อนไหลลงสู่ทะเลจีนใต้ที่ประเทศเวียดนาม

ตำนานเรื่องเล่าลุ่มน้ำโขง


ชาวไทยกับลาว ซึ่งใช้ประโยชน์จากลุ่มน้ำโขงมาช้านาน เล่าว่าแม่น้ำโขงกับแม่น้ำสาละวินแห่งประเทศพม่ามีต้นกำเนิดมาจากที่เดียวกัน แต่พญานาคสองตนทะเลาะกันจนถึงคราวแยก หนึ่งตนเลือกเส้นทางใกล้กว่า แต่ผ่านหุบเขาผืนป่ารกทึบไร้ผู้คน เพื่อที่จะมุ่งหน้าสู่ท้องทะเลและกลายเป็นแม่น้ำสาละวิน ส่วนอีกหนึ่งตนเลืกเดินทางไกล ผ่านที่ราบดินแดนของผู้คนหลากหลายอารยธรรม สามารถสร้างประโยชน์มหาศาลให้แก่มนุษย์ซึ่งก็คือ “แม่น้ำโขง”

ลุ่มแม่น้ำโขงจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วน


  • ลุ่มน้ำโขงตอนบน เริ่มตั้งแต่ต้นกำเนิดของแม่น้ำโขงในประเทศทิเบต และประเทศจีน
  • ลุ่มน้ำโขงตอนล่าง เริ่มตั้งแต่มณฑลยูนนานในประเทศจีนไหลผ่านประเทศ เมียนมาร์ ไทย สปป.ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ก่อนลงสู่ทะเลจีนใต้ นั่นเอง

ภูมิภาคลุ่มน้ำโขง


แม่น้ำโขงไหลผ่านหรือเป็นเส้นกั้นพรหมแดนประเทศน้อยใหญ่มากถึง 6 ประเทศ ตั้งแต่ จีน พม่า ไทย กัมพูชา ลาว ก่อนไหลลงสู่ทะเลจีนใต้ที่ประเทศเวียดนาม ซึ่งเป็นแหล่งประมงน้ำจืดขนาดใหญ่ มีปริมาณการจับปลามากกว่า 2.6 ล้านตันต่อปี นอกจากนี้ลุ่มน้ำโขงยังเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมากกว่า 430 ชนิด นก 1,200 ชนิด สัตว์สะเทิน้ำสะเทินบกกว่า 800 ชนิด และพันธุ์พืชอีกกว่า 20,000 ชนิด
แม่น้ำโขงส่งผลให้ช่วยเติมเต็มความอุดมสมบูรณ์ให้กับไร่นา ด้วยตะกอนดินที่อุดมไปด้วยแร่ธาตุ และป่าไม้ช่วยกรองน้ำและฟอกอากาศให้บริสุทธิ์ รวมถึงการปกป้องเมืองต่างๆ จากภัยธรรมชาติอย่างอุทกภัยและวาตภัย
นอกจากนี้ ลุ่มน้ำโขงตอนล่าง ยังครอบคลุมถึง 4 ประเทศ ได้แก่ ไทย กัมพูชา ลาว และเวียดนาม เป็นทั้งแหล่งน้ำ แหล่งวพันธุ์ปลา และพันธุ์หลากหลายชนิด

แม่น้ำโขงกับความเชื่อของคนพื้นบ้าน


คนไทยใหญ่ และคนลาวมีความเชื่อเกี่ยวกับพญานาค (งูขนาดใหญ่ที่มีอิทธิฤทธิ์มากกว่า) อาศัยอยู่ในน้ำโขง จึงมีเรื่องเล่าถึงตำนานแม่น้ำโขงหลายๆ ตำนาน เช่น ตำนานวังนาคินทร์คำชะโนด
ในวันออกพรรษา จะมีประชาชนจำนวนมาก ไปเยือนริมฝั่งแม่น้ำของในประเทศไทย เพื่อดูปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค ซึ่งงหวัดที่มีปรากฏการณ์บั่งไฟพญานาคที่มีประชาชนนิยมไปเฝ้าดูมากที่สุด คือ จังหวัดหนองคาย แต่ก็ยังไม่ได้มีหลักฐานที่ชี้ชัดเป็นที่แน่นอน ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวนั้น เกิดจากการกระทำของพญานาค หรือ เกิดจากการกระทำของธรรมชาติ

**มีกลุ่มนักวิจัยจากหลายสถาบันได้ออกมาชี้ชัด หรือหาหลักฐานอธิบายปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค ว่าเกิดจากกลุ่มก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่ในแม่น้ำโขง อาทิเช่น ก๊าซมีเทน เป็นต้น